Specjaliści radzą
Specjaliści radzą
Czujka dymu to urządzenie wykrywające dym w pomieszczeniu na wczesnym etapie pożaru. W razie zagrożenia uruchamia sygnalizację akustyczną i optyczną, dzięki czemu zyskujesz cenny czas na ewakuację lub - jeśli to możliwe - podjęcie działań gaśniczych.
Największym zagrożeniem podczas pożaru często nie jest sam ogień, lecz dym i toksyczne gazy. Dlatego kluczowe jest jak najwcześniejsze wykrycie zagrożenia - a w praktyce najprościej osiągnąć to przez montaż czujki dymu.
Z danych PSP wynika, że w Polsce każdego roku od ponad dekady dochodzi do około 30 tysięcy pożarów w budynkach mieszkalnych. W ich wyniku życie traci średnio 500 - 600 osób, a ponad 3000 doznaje trwałego uszczerbku na zdrowiu. Najbardziej tragiczne zdarzenia często mają miejsce w godzinach nocnych. Wtedy domownicy śpią i reakcja na zagrożenie bywa spóźniona. Czujka dymu ma jedno zadanie: wykryć pożar możliwie najwcześniej i uruchomić alarm, zanim sytuacja stanie się krytyczna.
Zadaniem czujek dymu jest jak najwcześniejsze wykrycie rozwijającego się pożaru. Wykrywają nawet minimalne ilości produktów spalania i mogą w porę ostrzec o zagrożeniu, umożliwiając:
Po wykryciu zagrożenia czujki uruchamiają:
Na rynku dostępne są modele z dodatkowymi modułami powiadomień (SMS, Wi-Fi) oraz rozwiązania oparte na platformach (np. Tuya). Zapewniają one wygodne powiadomienia zdalne, jednak ich działanie zależy od jakości urządzenia, stabilności sieci, zasilania oraz infrastruktury producenta (np. serwerów i aktualizacji oprogramowania). Nierzadko są to też rozwiązania droższe, niż niezależne detektory.
Dlatego funkcje zdalne warto traktować jako uzupełnienie systemu bezpieczeństwa, a nie jego podstawę. Kluczowym, rekomendowanym rozwiązaniem pozostają czujki autonomiczne spełniające wymagania normy EN14604:2005/AC:2008, działające niezależnie od internetu i infrastruktury teleinformatycznej.
Czujki dymu mogą być zasilane bateryjnie, z sieci 230V (z baterią zapasową) lub przez wbudowany akumulator o długiej żywotności. Wybór zależy od miejsca montażu i oczekiwań względem urządzenia.
Czujki dymu zasilane bateriami wymiennymi charakteryzują się relatywnie niskim kosztem zakupu oraz prostym montażem i eksploatacją. Ich dużą zaletą jest to, że działają nawet w przypadku zaniku napięcia w sieci elektrycznej. Wymagają jednak regularnej kontroli stanu baterii oraz ich okresowej wymiany.
W przypadku niektórych modeli Kidde czas pracy na komplecie baterii może wynosić minimum 3 lata, w normalnych warunkach użytkowania.
Czujki dymu zasilane z sieci 230V zapewniają stałe źródło energii, a wbudowana bateria zapasowa działająca przez określony czas (wartość różni się w zależności od producenta) umożliwia ich działanie w przypadku zaniku napięcia. Montaż tego typu urządzeń może jednak wymagać większej ingerencji w instalację elektryczną oraz odpowiednich uprawnień.
Modele z wbudowanym akumulatorem często oferują długi okres gwarancji zarówno na urządzenie, jak i na źródło zasilania (warunki różnią się w zależności od producenta). Ich zaletą jest brak dodatkowych kosztów eksploatacyjnych, takich jak wymiana baterii, a koszt inwestycji rozkłada się na cały okres użytkowania urządzenia.
Czujki optyczne szybciej niż jonizacyjne wykrywają pożary wolno rozprzestrzeniające się, którym towarzyszy większa ilość dymu bez otwartego ognia (np. tlące się przedmioty). Działają na zasadzie pomiaru promieniowania rozproszonego przez cząstki dymu. W uproszczeniu: w komorze pomiarowej znajduje się dioda i czujnik światła. Gdy dym dostanie się do środka, rozprasza światło i czujka przechodzi w stan alarmu.
Żywotność sensora optycznego w czujce dymu jest ściśle powiązana z żywotnością całego urządzenia i zazwyczaj wynosi 10 lat. Uwaga, nie należy utożsamiać żywotności z gwarancją!
Czujki jonizacyjne mogły relatywnie wcześniej niż optyczne wykrywać niewidoczne produkty spalania (np. przy pożarach z otwartym płomieniem, którym towarzyszy niewielka ilość dymu). Obecnie w UE czujki jonizacyjne zawierające izotopy promieniotwórcze są wycofywane z użytku domowego na rzecz optycznych (mogą pojawiać się jeszcze w zastosowaniach przemysłowych). Wymagają odpowiedniej utylizacji i nie powinny trafiać do zwykłych odpadów.
Czujki termiczne (ciepła) stosuje się m.in. w kuchniach oraz w miejscach, gdzie zanieczyszczenia, para lub wilgoć mogą utrudniać pracę czujek dymu (np. pralnia, garaż, strych). Nie powinny być stosowane tam, gdzie ryzykiem jest pożar bezpłomieniowy z niewielkim wzrostem temperatury. Analizują temperaturę w pomieszczeniu i uruchamiają alarm po: przekroczeniu temperatury progowej ok. 60°C lub wzroście temperatury o określoną wartość w danym czasie (czujki różnicowe).
Wskazówka praktyczna: pożary w budynkach mieszkalnych potrafią rozwijać się w trudny do przewidzenia sposób, dlatego specjaliści branżowi często zalecają dobór detekcji do pomieszczeń i ryzyk, np. czujka optyczna + czujka ciepła.
Często podaje się, że jedna sprawna czujka dymu może nawet podwoić szanse przeżycia w przypadku pożaru (w porównaniu do braku czujki). Wynika to z wcześniejszego wykrycia zagrożenia i szybszej ewakuacji domowników. Warto pamiętać, że skuteczność zależy od:
W większych mieszkaniach i domach jednorodzinnych 2 - 4 czujki to pożądany standard bezpieczeństwa, a nie nadmiar.
Tanie czujki bateryjne mogą oferować mniejsze pokrycie obszarowe np. 15 - 25 m², dlatego nie warto wybierać takich rozwiązań. Dla czujek dymu marki Kidde, realny maksymalny obszar, jaki zabezpiecza pojedynczy detektor, to około 50 - 60 m². Jako odpowiedzialny Producent zalecamy jednak montaż więcej niż jednego detektora na jednostkę mieszkalną.
Dla autonomicznych czujek dymu do zastosowań mieszkaniowych kluczowa jest norma zharmonizowana EN14604:2005/AC:2008 (polska norma PN-EN 14604:2006/AC:2009). Norma ma charakter europejski i określa wymagania, metody badań, kryteria zadziałania oraz instrukcje producenta dla autonomicznych czujek dymu przeznaczonych do stosowania w mieszkaniach i podobnych obiektach.
Jeśli czujka została przebadana przez notyfikowaną jednostkę badawczą z UE, producent umieszcza na obudowie i/lub w dokumentacji m.in.:
Dodatkowo może pojawić się logo jednostki badawczej. Jeżeli przy oznakowaniu brakuje kluczowych informacji (np. numeru DoP, numeru normy), to sygnał ostrzegawczy, że produkt może nie spełniać wymogów w zakresie dopuszczenia do obrotu w UE.
Na rynku jest wiele modeli czujek dymu - przy wyborze nie kieruj się wyłącznie ceną. Postaw na bezpieczeństwo i łatwo weryfikowalne parametry. Warto wybierać renomowanych producentów o długiej historii na rynku lokalnym.
Minimum, które warto sprawdzić przed zakupem:
Wskazówka praktyczna: jeśli rozważasz czujkę „smart”, traktuj powiadomienia zdalne jako dodatek - podstawą nadal powinna być niezawodna, autonomiczna funkcja alarmu.
©2026 AISKO / Kidde. Wszelkie prawa zastrzeżone.
